ISTORIJAT


Naš najstariji festival, Somborske muzičke svečanosti, stariji brat BEMUS-a, NOMUS-a i NIMUS-a, osnovan je u jesen 1961. godine na inicijativu pijaniste Dušana Trbojevića (1925-2011) i Dragoslava Mitrovića, direktora Muzičke škole “Petar Konjović” u Somboru. Od 1962. godine, uvek u aprilu, na somborskoj muzičkoj sceni predstavljali su se priznati domaći umetnici: pijanisti Olivera Đurđević, Darinka Mihailović, Andreja Preger, bas Miroslav Čangalović, sopran Ljiljana Molnar, violinisti Aleksandar Pavlović i Tripo Simonuti. Među brojnim ansamblima, ostaje u sećanju nastup Beogradske filharmonije pod vođstvom maestra Živojina Zdravkovića. Uz domaće muzičare na solističkim ili kamernim koncertima nastupali su i gosti iz inostranstva: pijanisti Ljubov Timofejeva (Rusija), Vladimir Krajnjev (Rusija), Igor Lasko (Rusija) i Džerom Lovental (SAD).

 

Prosvećivanje, kao ideja vodilja Dušana Trbojevića, bila je za 60-te godine prethodnog veka izuzetno moderna, a i danas se primenjuje u najvećim svetskim muzičkim institucijama. Približavanje klasične muzike ljudima bila je svrha brojnih edukativnih manifestacija koje su pratile festivalski program: master-klase solista, posete umetnika osnovnim i srednjim školama gde su, predstavljajući program i načine slušanja muzike, pripremali učenike za večernje koncerte. Ta raznovrsnost prilaza klasičnoj muzici i autoritet Dušana Trbojevića činili su da je Sombor tih godina krajem aprila postajao centar muzičkog zbivanja u tri regiona: Srbiji, Hrvatskoj i Mađarskoj. Sombor je tad imao i svoju filharmoniju koja je aktivno učestvovala u programu festivala.

Nazalost, kao i sve manifestacije koje se isuviše oslanjaju na entuzijazam pojedinca, Somborske muzičke svečanosti počele su da gube svoj sjaj u godinama kada je profesor Trbojević zbog svojih profesionalnih, umetničkih i pedagoških obaveza prepustio organizovanje festivala Muzičkoj školi i gradu Somboru. Festival se ugasio 80-tih godina proslog veka.

 

NOVI SOMUS od 2012. godine
Festival se ponovo rađa 50 godina posle osnivanja na inicijativu pijaniste Mihajla Zurkovića i uz podršku Kulturnog centra Sombora i grada Sombora. Sa pet koncertnih veceri u tradicionalnom aprilskom terminu, novi SOMUS objedinjuje različite muzičke žanrove i koncertne prakse u kontekstu savremenih festivalskih tokova.

 

Prvi obnovljeni festival otvorila je dirigentkinja Darinka Matić-Marović, a inaugurisan je koncertom pijanistkinje Rite Kinke, studenta profesora Trbojevića, koja je između ostalog izvela i kompoziciju Vasilija Mokranjca “Odjeci”, posvećenu Dušanu Trbojeviću. Već prve sezone, festival je pokazao svoju ozbiljnost: pored Rite Kinke nastupali su Stefan Milenković, gudački kvartet “Amas” iz Sarajeva, hor i orkestar “Orfelin” iz Novog Sada, hor “Marry Gospel” i kamerno-muzičko pozorište iz Novog Sada koje je izvelo operetu “Proba za operu” Gustava Alberta Lorciga.
U drugom izdanju, 2013. godine, učestvovali su Aleksandar Madžar, horovi “Collegium Musicum” i “Viva Vox”, kvintet “Rocher”, italijanska pijanistkinja Moira Michellini i harfistkinja Floraleda Sacchi, kao i Srpsko narodno pozorište iz Novog Sada, koje je izvelo Carminu Buranu, i Beogradska filharmonija mladih “Borislav Pašćan” sa svojim solistima. Već tada se SOMUS okrenuo mladim umetnicima gde su, u okviru ciklusa “Podijum za mlade”, nastupali pobednici beogradskog festivala “Šopenijada-Odjeci”. Te godine festival je otvorio direktor Beogradske filharmonije Ivan Tasovac.

U trecem izdanju festival, koji je otvorio Rambo Amadeus, imao je priliku da ugosti Sergia Marchegiani-a (Italija), Kemala Gekića (SAD), Edina Karamazova (BiH), Džez oktet Big Benda RTS-a, španski pijanistički duo Lama-Cabruja. Od te 2014. godine, program SOMUS-a prati i majstorski kurs koji je tada vodila profesorka klavira Jokuthon Mihailović.

SOMUS 2015 otvara vrata  poznatim umetnicima među kojima su Nemanja Radulović, Mateja Marinković, Mate Bekavac, Albert Mamrijev, Lidija Bizjak, Katarina Jovanovic, Ljubiša Jovanović, a takođe i Camerata Academica iz Novog Sada i AKUD Lola iz Beograda. SOMUS uvodi i dve važne novine : ciklus posvećen najmlađima sa “Karnevalom životinja” i veče posvećeno našim savremenim kompozitorima, koje je te godine bilo posvećeno Ivani Stefanović.

SOMUS 2016. godine nastavlja sa novinama uvedenim prethodne godine: ciklus za najmlađe sa “Pećom i vukom” i veče posvećeno našim savremenim kompozitorima, koje je te godine predstavilo muziku za pozorište Isidore Žebeljan. Somus je 2016. otvorio vrata mladim pijanistima iz celog sveta, koji su u muzičkoj školi “Petar Konjović” imali tu čast da rade sa jednim od najvećih svetskih pedagoga i pijanistom Žakom Ruvijeom, sa kojim su i nastupili u sali Somborskog pozorišta. Festival Somus je te godine otvorio kvartet Beogradske filharmonije sa klarinetistom Ognjenom Popovićem, u gostima nam je bila i pijanistkinja Joana Treciak, zatim orkestar Kamerata Akademika iz Novog Sada sa solistima Lidijom i Sanjom Bizjak i Ratimirom Martinovićem. Veče gitare i klarineta sa Zoranom Krajišnikom i Aleksandrom Tasićem otvorila je mlada i talentovana somborska gitaristkinja Valentina Krempatić, a velika džez završnica festivala podarila je nezaboravno veče sa maestralnim Bojanom Zulfikarpašićem i Žulijenom Luroom.